O teatrze

Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana został założony przez swojego patrona, artystycznie wykształconego nauczyciela, który w trudnej rzeczywistości powojennej Polski tworzył spektakle dla małych widzów, docierając do gmin i miasteczek Śląska i Zagłębia. Swoją działalność teatralną Dorman rozpoczął w 1945 roku, prowadząc wraz z żoną Janiną, Międzyszkolny Teatr Dziecka w Sosnowcu, przekształcony później w Eksperymentalny Teatr Dzieci. Ostatecznie placówka przeniesiona została w 1950 roku do Będzina, a 1 kwietnia 1951 roku otrzymała dzisiejszą nazwę Teatru Dzieci Zagłębia, którym Dorman kierował nieprzerwanie do 1978 roku. W dziesiątą rocznicę jego śmierci w 1996 roku Teatr przyjął imię i patronat swojego założyciela.

Artystyczny dorobek Jana Dormana to ponad czterdzieści lat pracy teatralnej, w roli nie tylko dyrektora teatru i reżysera, ale również scenografa, aktora i dramaturga. Jego autorskie spektakle, inspirowane rytuałem dziecięcej zabawy, odwołujące się do gry skojarzeń i wyobraźni dzieci, posługujące się w nowatorski sposób lalkami, maskami i znakiem plastycznym, rozwijające wrażliwość, percepcję i kreatywność małych odbiorców, stały się przełomowym krokiem w kierunku reformy teatru lalkowego. Dorman odrzucił techniki iluzjonistyczne, zrezygnował z parawanu będącego do tej pory głównym elementem przedstawienia. Jego aktorzy stali się pełnoprawnymi bohaterami spektakli wraz z animowaną przez nich lalką.

Dormanowskie eksperymenty sceniczne, połączone z głęboko podmiotowym traktowaniem dziecka, jako uczestnika przedstawienia i współtwórcy sztuki, równoległe prowadzenie działań o charakterze artystycznym, pedagogicznym i społecznym, wytyczyły kierunki dalszego rozwoju widowisk dziecięcych i wyznaczyły początek nowej estetyki teatru lalkowego w Polsce. Przez lata na scenie będzińskiego teatru Dorman zrealizował 59 przedstawień. Wystawiał klasyczne sztuki dla dzieci i młodzieży, jak „Krawiec Pan Niteczka”, „Koziołek Matołek”, „Krzesiwo”, oraz autorskie teksty: „Kaczka i „Hamlet” czy „Konik”, które wzbogacały dziecięcą wrażliwość i pobudzały wyobraźnię innych reżyserów teatralnych.Równocześnie realizował ambitny repertuar adresowany do dorosłego widza, a do najważniejszych jego inscenizacji należą adaptacje „Hamleta” Szekspira i „Kubusia Fatalisty” Diderota.

Dzięki Dormanowi Teatr Dzieci Zagłębia przez lata uchodził za jedną z najbardziej awangardowych scen polskich dla dzieci i młodzieży, oraz jedną z najlepszych scen dziecięcych w kraju i na świecie, wpisując się w kanon najważniejszych zjawisk artystycznych w kulturze Śląska i Zagłębia drugiej połowy XX wieku. Krytyk teatralny, Tadeusz Kudliński, umieścił Teatr Dzieci Zagłębia obok takich zjawisk artystycznych, jak Teatr Cricot II Tadeusza Kantora i Teatr Laboratorium Jerzego Grotowskiego, traktując go jako zjawisko głęboko autorskie i reformatorskie, oparte na artystycznych poszukiwaniach, nowych formach i niecodziennych metodach pracy.