Historia Polski w dramacie

Projekt „Historia Polski w dramacie” jest elementem obchodów stulecia odzyskania niepodległości odbywających się w Będzinie oraz całym Zagłębiu.

Założeniem programu jest organizacja cyklu scenicznych czytań dramatów, których treść zilustrowałaby ponad tysiącletnią historię Polski. Cykl składać się będzie z pięciu czytań polskich dramatów napisanych w różnych epokach literackich, których akcja powiązana jest z ważnymi wydarzeniami z dziejów kraju. Każde sceniczne wykonanie dramatu zakończone będzie dyskusją pomiędzy reżyserem czytania, a zaproszonymi historykiem i teatrologiem, którzy przybliżą widowni kontekst powstania dzieła, jego relację z rzeczywistymi wydarzeniami historycznymi oraz powody, dla których twórcy posłużyli się określonym językiem scenicznym.

Czytania skierowane będą do młodzieży od 15 roku życia. Do reżyserii czytań zaproszeni zostaną młodzi, wyróżniający się studenci reżyserii państwowych szkół teatralnych i zawodowi reżyserzy teatralni. Dzięki temu odbiorcy zadania skonfrontują się z różnorodnym językiem jakim posługuje się współczesny polski teatr. Jednocześnie wybór dramatów sprawi, że na deskach teatru pojawią się wybitne, a często zapomniane utwory polskich autorów. W czytaniach wystąpią aktorzy Teatru Dzieci Zagłębia oraz zaproszeni aktorzy gościnni.



Projekt sfinansowano ze środków MKiDN w ramach Programu Wieloletniego „NIEPODLEGŁA” na lata 2017-2021.

Harmonogram czytań (klinięcie rozwija podstronę):


Rozpoczynające cykl czytań performatywnych w ramach programu Historia Polski w dramacie przedstawienie Legendy Stanisława Wyspiańskiego zada młodemu widzowi pytanie o wizję najdawniejszych dziejów naszego kraju. Czy wiemy skąd się wzięliśmy? Kim są nasi przodkowie? Jak daleko sięga nasza pamięć i gdzie historia się kończy i zostaje zastąpiona baśnią? Prezentacja tekstu Wyspiańskiego zawierać będzie fragmenty muzyczne, podkreślające związek teatru Wyspiańskiego z twórczością Richarda Wagnera, osadzające dramat w swojej epoce, a jednocześnie uatrakcyjniające utwór i zbliżające go do współczesnego widza. Wybór tekstu wywodzącego się z kręgu legend małopolskich podkreśla historyczną przynależność Będzina i całego Zagłębia do Małopolski. Dyskusja po spektaklu ma skierować uwagę widza na aspekt lokalnej tożsamości.

Obsada: Katarzyna Bała, Adrianna Bieżan, Karoj Gaj, Jacek Mikołajczyk, Karolina Micuła, Rafał Pietrzak, Milena Jabłońska



Wykonanie klasycystycznego tekstu Alojzego Felińskiego, który opowiada o relacji Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłówną będzie drugim ogniwem cyklu Historia Polski w dramacie. Akcja utworu przeniesie widzów w czasy schyłku złotego wieku: okresu olbrzymiego zasięgu terytorialnego kraju i jego wielkiego znaczenia ekonomicznego, militarnego i kulturowego. Jednocześnie akcja utworu poprzedza zbliżające się wydarzenia, które w ciągu dwustu lat doprowadzą do utraty przez Polskę niepodległości. W takiej sytuacji tworzył właśnie Feliński. Kiedyś pamięć o wielkości Rzeczpospolitej służyło ratowaniu polskości. Czemu służy dzisiaj? Czy istnieją dobre i złe sposoby pamiętania i do czego wykorzystywana jest dzisiaj historia? Tekst w warstwie fabularnej dotyczy konieczności podjęcia tragicznej decyzji – wybrania pomiędzy osobistym szczęściem a dobrem kraju. Czy dzisiaj ludzie też stają wobec taki dylematów? Czy z dzisiejszej perspektywy potępiamy Zygmunta Augusta czy znajdujemy dla niego zrozumienie?

Obsada: Edyta Dziura, Karol Gaj, Patrycy Hauke, Agata Madejska, Jacek Mikołajczyk, Joanna Rząp, Stefan Szulc




Tekst Gabrieli Zapolskiej dotyczy wydarzeń z czasów po powstaniu styczniowym. Oto stary ojciec czeka na powrót swojego syna zesłanego na Syberię. Opiekuje się nim synowa ukrywa fakt, że jej mąż zginął. Odczytuje starcowi sfałszowane listy i karmi go nadzieją. Młodopolski dramat przesycony atmosferą pesymizmu zwraca uwagę na obecny w polskiej kulturze temat martyrologii. Czytanie performatywne ma wywołać dyskusję na temat pamięci o tragicznych wydarzeniach z historii Polski. Czy prawdą jest, że wolimy pamiętać porażki niż zwycięstwa? Czy historia Polski jest wyjątkowa w dziejach świata? Czy to historia kształtuje współczesnych ludzi czy współcześni kształtują historię? Dlaczego 11 listopada w Polsce wygląda inaczej niż 4 lipca w Stanach Zjednoczonych?

Obsada: Katarzyna Bała, Edyta Dziura, Sara Lech, Ewa Zawada, Wojciech Żak




Współczesny tekst Tadeusza Słobodzianka opowiada o Wojtku – syryjskim niedźwiedziu brunatnym, maskotce 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii w 2 Korpusie Polskim dowodzonym przez gen. Władysława Andersa. Zwierzę zakupione przez polskich żołnierzy w Iranie przeszło cały szlak bojowy jednostki biorąc udział m.in. w bitwie o Monte Casino. Niezwykły epizod z czasów II wojny światowej stał się dla dramatopisarza pretekstem do napisania nieoczywistej lekcji historii, w której od szerokiej perspektywy podręczników historii ważniejsze są losy pojedynczych istnień. Czytanie dramatu i następująca po nim dyskusja postawi widzów przed dylematem: czy podręczniki historii dają nam prawdziwy obraz rzeczywistości? Czy patrząc na daty i strzałki na mapach umiemy sobie uzmysłowić, że w każdym historycznym wydarzeniu brali udział czujący, żywi ludzie, tacy jak my? Może więc prawdziwą historię da się poznać tylko sumując historie osobiste? A w jaki sposób historia dotyka nas? Czy zdajemy sobie sprawę, że nasze życie wpisuje się w dzieje Polski, o których za sto lat uczyć będą w szkołach?

Obsada: Bartosz Budny, Sara Lech, Agata Madejska, Stefan Szulc, Wojciech Żak, Milena Jabłońska




Cykl Historia Polski w dramacie kończy się czytaniem performatywnym sztuki Artura Pałygi. Akcja dramatu rozgrywa się we współczesnej Polski a osią jest konflikt wokół budowy nowej autostrady. Tytułowy bohater, dawny działacz Solidarnościowy, nie chce sprzedać działki, na której mieszka, a która jest potrzebna do ukończenia budowy nowej drogi. Tekst jest satyrą na współczesną rzeczywistość medialną i polityczną, próbą przeniesienia człowieka z marmuru Andrzeja Wajdy w realia III RP. Pałyga stawia widza przed koniecznością zrobienia obrachunku ze współczesnością. Gdzie dotarliśmy jako naród? Jakim jesteśmy społeczeństwem? Zwieńczając serię czytań Obywatelem K. zastanawiamy się co o współczesnej Polsce powiedzieliby nasi przodkowie? Czy tak wyobrażali sobie jej przyszłość? Ważna jest także kwestia tego, dokąd zmierzamy i w jakim kraju chcielibyśmy żyć w przyszłości. Młodzi widzowie po spektaklu i dyskusji powinni zostać z refleksją, że od ich wyborów zależy, gdzie będziemy za kolejne 5, 10 czy 50 lat.

Obsada: Bartosz Budny, Patrycy Hauke, Jacek Mikołajczyk, Joanna Rząp, Ewa Zawada, Rafał Pietrzak